Je hoort het op het nieuws, je leest het in de krant en ook in onze gemeenteraad wordt er veel over gesproken; de jeugdzorg. Teveel verantwoording, teveel kosten, te weinig budget. Allemaal waar, en tegelijk zijn wij blij dat de jongeren in Enschede in ieder geval wel de hulp en zorg krijgen die ze nodig hebben. Wel móeten we aan de slag om de jeugdzorg slimmer, beter en goedkoper te maken om te voorkomen dat de rekening straks bij sport, cultuur of onderwijs komt te liggen. Dat is de opgave waar de gemeenteraad te komende maanden voor staat. Ik neem jullie graag mee in de uitgangspunten die D66 heeft en de kansen die wij zien.

Jeugdhulp naar de gemeente

Even kort de achtergrond: sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet, de WMO en de Participatiewet. Omdat de gemeente dichter bij de inwoners staat én omdat we slimmere combinaties kunnen maken tussen deze en met andere vormen van ondersteuning als de bijstand en armoedebeleid, kunnen wij betere zorg leveren tegen lagere kosten. Maar om deze taken goed over te nemen (transitie) en daadwerkelijk slimmer te gaan werken (transformatie) is tijd nodig. Het probleem is dat wij die tijd niet hebben omdat tegelijk met de overheveling van deze ondersteuningstaken het Rijk fikse kortingen op de budgetten heeft doorgevoerd, soms tot wel 30%. Gemeente Enschede komt hierdoor, net als honderden andere gemeenten, flink in de problemen.

Het loopt spaak

Dit soort grote stelselwijzigingen gaat nooit zonder slag of stoot. Tegelijk is Iedereen het erover eens dat geen kind tussen wal en schip mag komen en dat is in de afgelopen drie jaar gelukkig ook nog niet gebeurd. Toch loopt het systeem spaak: in drie jaar tijd is de Jeugdhulp in Enschede ruim 25% duurder geworden (+ € 9mln per jaar) door hogere kosten en meer hulp. Helaas kent dit probleem niet één oorzaak, maar vele. Sommige oorzaken zijn eigenlijk heel positief, zoals dat wij jongeren met beginnende problemen sneller tegenkomen en daardoor eerder kunnen helpen (preventie). Andere oorzaken komen bijvoorbeeld doordat de samenwerking tussen gemeente, verwijzers en zorgaanbieders nog niet lekker loopt. Doordat de verwijzer zorgt voorschrijft, de zorgaanbieder de zorg levert en de gemeente de rekening betaalt, zit er geen prikkel voor de verwijzers en zorgaanbieders om effectiever of efficiënter te gaan werken. Als gemeente hebben we nu gewoonweg te weinig instrumenten in onze gereedschapskist om goed bij te kunnen sturen en de kosten in de hand te houden. Als we niets doen is de koek snel op en moeten we repareren met bezuinigingen op bijvoorbeeld cultuur, sport, onderwijs of het versterken van onze lokale en regionale economie.

De uitgangspunten van D66

Om toch goede zorg te blijven leveren én beter uit te komen met het budget zijn er twee dingen nodig. Het Rijk zal met geld over de brug moeten komen zodat gemeenten de ruimte vinden om te kunnen experimenteren en innoveren, iets waar nu simpelweg geen geld voor is. Onze wethouder Eelco Eerenberg is koploper in de gezamenlijke lobby van gemeenten in Den Haag. Tegelijk moeten wij als gemeente kijken hoe wij kunnen besparen door slimmer te werken. Voor D66 gelden daarbij de volgende uitgangspunten:

  • Kinderen krijgen altijd de zorg die ze nodig hebben, want onze kinderen zijn de toekomst
  • Als gemeente houden wij ons altijd aan de wet
  • De financiële risico’s liggen nu te eenzijdig bij de gemeente, dat zou beter verdeeld moeten worden over alle samenwerkende partners in de jeugdzorg
  • We zijn kritisch op onszelf als het gaat om groeiende verantwoording en bureaucratie|
  • We willen de beste zorg voor onze euro’s en kijken daarom niet alleen naar de hoeveelheid zorg, maar ook of deze het beste past bij de zorgvraag van de cliënt

Slimmer werken

Tegelijk zullen we slimmer moeten gaan werken om de kosten in de hand te houden. Hiervoor onderzoeken wij de mogelijkheden om het enorme aanbod aan verschillende zorgproducten (nu nog vele honderden in Twente) te versimpelen. We willen minder bureaucratie en meer zekerheid voor de zorgaanbieders door bijvoorbeeld driejaarlijks aan te besteden in plaats van jaarlijks. En wij willen dat er betere prikkels komen in het systeem die gericht zijn op het leveren van de best passende zorg in plaats van op het leveren van de meeste of de duurste zorg. Een Officier Zorgfraude kan helpen om misbruik op te sporen.

Dit zijn zo een aantal ideeën waar D66 Enschede zich de komende tijd sterk voor zal maken. Tegelijk zijn onze ambtenaren bezig met het ontwerp van het Twentse Model; een nieuwe manier van indiceren en verantwoorden. En we zoeken de samenwerking met het bedrijfslevenom tot slimmere en betere oplossingen te komen. Wij hebben goede hoop dat we hiermee straks beter passende hulp kunnen bieden aan de jongeren die dat nodig hebben en tegelijk de kosten beter in de hand kunnen houden. Heb jij nog goede suggesties, tips of ideeën? Mail dan naar martijn.braber@d66enschede.nl.

Slimmere hulp voor Enschedese jongeren