stembiljet D66In maart 2014 wil ik namens D66 Enschede meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dat betekent dat ik namens D66 Enschede op de kieslijst wil komen te staan. Het kan nogal wat uitmaken op welke positie je op de kieslijst komt te staan. Hoe hoger je komt, hoe meer kans je hebt om in de gemeenteraad te komen. Ik ben door de leden van D66 Enschede op de 3e plaats gezet, wat mij dus een goede uitgangspositie geeft om in de gemeenteraad te komen.


Zetels worden verdeeld volgens volgorde op lijst
De zetels die je als partij als geheel behaalt, worden verdeeld naar volgorde zoals deze op de lijst staat. Om de zetels in de gemeenteraad te verdelen, wordt de kiesdeler berekend. Dit is het totaal aantal uitgebrachte geldige stemmen in de gemeente gedeeld door het aantal gemeenteraadszetels. In 2010 werden er in Enschede 55.841 geldige stemmen uitgebracht en hebben we 39 raadszetels. Dit maakt een kiesdrempel van 1.432.

Het aantal zetels dat je als partij krijgt toebedeeld is gelijk aan het aantal keer dat je de kiesdeler behaald (uitgezonderd een restzetel, maar dat wordt te veel detail voor deze blog). Om een zetel te behalen moest je in Enschede in 2010 dus 1.432 stemmen behalen. Omdat de zetels op volgorde van de lijst worden verdeeld (eerst de lijsttrekker, dan de nummer 2, etc.), maak je dus meer kans op een zetel in de gemeenteraad als je hoger op de lijst staat. Daarom is het dus prettig om op een hoge plek op de lijst te staan.

Voorkeurstemmen zijn uitzondering op lijstvolgorde
Er is één ‘uitzondering’ op dit systeem van het van boven naar beneden verdelen van zetels. Dit zijn de voorkeursstemmen. Voorkeursstemmen zijn stemmen op een specifiek persoon op de lijst. De meeste kiezers stemmen op de lijsttrekker (voor D66 Enschede is dat Jasper Kerkwijk). Je zou kunnen zeggen dat je daarmee aangeeft dat je op die partij stemt (natuurlijk stem je ook op die persoon, maar dit onderscheid is minder duidelijk in het geval van de lijsttrekker).

Je kunt er ook voor kiezen om op iemand te stemmen die lager staat dan de lijsttrekker, bijvoorbeeld op mij op plaats 3. Dit noemen we dan een voorkeursstem. Als die persoon genoeg van deze voorkeursstemmen behaalt, komt hij of zij in de gemeenteraad. Dit komt omdat er bij het verdelen van de zetels binnen een partij eerst gekeken wordt naar deze voorkeursstemmen, voordat de stemmen worden uitgesmeerd over de gehele lijst. Je krijgt dan een voorkeurszetel.

Om in aanmerking te komen voor een voorkeurszetel, moet je 25% van de kiesdeler behalen. In Enschede in 2010 was dit dus 25% van 1.432, wat neerkomt op 358 stemmen. Bij de verkiezingen van 2010 kwamen er 16 kandidaten in aanmerking voor een voorkeurszetel. Daarvan stonden 7 kandidaten op een onverkiesbare plek op de kieslijst. Met andere woorden; zonder de voorkeurstemmen waren deze kandidaten niet in de gemeenteraad gekomen.

Bij de vorige verkiezingen in 2010 kwamen namens D66 Enschede Claar Grooten en Eelco Eerenberg in aanmerking voor een voorkeurszetel.

Hoe werken gemeenteraadsverkiezingen ook al weer?